„Emocje mają głos” – całoroczna innowacja pedagogiczna dla przedszkolaków

Rozmowy o emocjach w przedszkolu nie powinny pojawiać się wyłącznie wtedy, gdy dochodzi do konfliktu, płaczu albo trudnego zachowania. Dzieci potrzebują regularnych, spokojnych okazji do tego, by nazywać swoje przeżycia, rozpoznawać potrzeby i poznawać bezpieczne sposoby radzenia sobie w różnych sytuacjach.

Z tej potrzeby powstała całoroczna innowacja pedagogiczna „Emocje mają głos”, przeznaczona dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat.

Jeden rok, ci sami bohaterowie i spójna historia

Bardzo zależało mi na tym, aby kolejne zajęcia nie były zbiorem przypadkowych aktywności. Dlatego przez cały rok dzieciom towarzyszą ci sami bohaterowie:

• spokojna i wrażliwa Mila,
• energiczny oraz pomysłowy Tymek,
• ciekawa świata Pola,
• wspierająca pani Ania,
• Miś Bruno – grupowy przyjaciel emocji.

Dzięki stałym postaciom dzieci szybciej angażują się w opowiadania, zapamiętują wcześniejsze wydarzenia i mogą obserwować, jak bohaterowie stopniowo rozwijają swoje umiejętności.

Każdy miesiąc opiera się na opowiadaniu, historyjce obrazkowej, rozmowie oraz konkretnej strategii radzenia sobie z emocją lub trudną sytuacją.

Tematy realizowane w ciągu roku

Program rozpoczyna się od budowania bezpieczeństwa i poczucia przynależności do grupy. Następnie dzieci poznają kolejne emocje i ważne umiejętności społeczne:

• radość i zauważanie dobrych chwil,
• smutek i proszenie o wsparcie,
• dobroć, wdzięczność i działanie dla innych,
• złość i bezpieczne wyrażanie sprzeciwu,
• strach, granice oraz szukanie pomocy,
• spokój, odpoczynek i powrót do równowagi,
• zazdrość, wstyd i zakłopotanie,
• empatię i uważne wspieranie innych,
• podsumowanie poznanych emocji, potrzeb i strategii.

Każdy temat został opracowany tak, aby nie oceniać emocji jako dobrych lub złych. Dzieci uczą się, że wszystkie emocje są ważne, ale nie każde zachowanie jest dozwolone.

Konkretne strategie zamiast ogólnych poleceń

Małemu dziecku nie wystarczy powiedzieć: „uspokój się”, „nie złość się” albo „nie ma się czego bać”. Potrzebuje prostego sposobu działania, który można powtarzać w wielu sytuacjach.

W innowacji pojawiają się między innymi strategie:

„Zatrzymuję się – mówię – wybieram pomoc”

„Zauważam – mówię – wybieram promyk pomocy”

„Zauważam – proszę o przerwę – wybieram sposób”

„Widzę – pytam i słucham – wspieram”

„Zauważam – nazywam – wybieram działanie”

Strategie są wspierane gestem, symbolem oraz ilustracją. Dzięki temu mogą z nich korzystać również dzieci młodsze, dzieci potrzebujące więcej czasu na wypowiedź oraz te, które łatwiej komunikują się obrazem niż słowem.

Dziecko ma prawo do własnych potrzeb

Ważnym elementem projektu jest uczenie dzieci, że mogą:

• powiedzieć „stop”,
• poprosić o pomoc,
• odmówić przytulenia,
• poprosić o przerwę,
• wybrać miejsce odpoczynku,
• powiedzieć, że nie chcą teraz rozmawiać,
• poprosić dorosłego, aby został obok,
• wybrać inny sposób wyciszenia, jeśli pierwszy nie pomaga.

Dziecko nie jest zmuszane do publicznego opowiadania o swoich przeżyciach. Może odpowiedzieć słowem, gestem, wskazaniem ilustracji albo zrezygnować z wypowiedzi na forum grupy.

Proste zadania rodzinne

Każdy miesiąc zawiera również krótkie zadanie dla rodziny. Nie są to rozbudowane prace plastyczne ani obowiązki wymagające kupowania materiałów.

Rodzina może między innymi:

• narysować znak bezpieczeństwa,
• zapisać jedną dobrą chwilę,
• wybrać zdanie wsparcia,
• wykonać życzliwy gest,
• wskazać zaufane osoby,
• przygotować jeden przedmiot do pudełka spokoju,
• przekazać dziecku konkretną informację o jego mocnej stronie.

Zadania zajmują zwykle kilka minut, ale pomagają przenieść poznane strategie z przedszkola do codziennych sytuacji domowych.

Materiały do druku

Do innowacji przygotowałam również spójny zestaw materiałów:

• ilustracje głównych bohaterów,
• historyjki obrazkowe,
• karty emocji,
• strategie radzenia sobie,
• koło emocji,
• obrazkowe kodeksy,
• ilustracje sytuacyjne,
• materiały do rozmów i zabaw.

Wszystkie materiały zostały utrzymane w delikatnym, akwarelowym stylu. Postacie mają realistyczny wygląd, a ilustracje przedstawiają sytuacje bliskie codziennemu życiu przedszkolaków.

Zgodność z nową podstawą programową

Innowacja wspiera przede wszystkim rozwój osobisty i społeczny dziecka. Dzieci uczą się:

• rozpoznawania i nazywania emocji,
• komunikowania potrzeb,
• kierowania własnym zachowaniem,
• proszenia o pomoc,
• podejmowania decyzji,
• współpracy,
• szanowania granic,
• dostrzegania potrzeb innych,
• korzystania z informacji zwrotnej,
• zauważania własnych mocnych stron,
• podejmowania ponownej próby po błędzie.

Projekt rozwija także kompetencje językowe, ruchowe i artystyczne, a jednocześnie wzmacnia dziecięcą sprawczość.

Emocje potrzebują czasu i bezpiecznej przestrzeni

Nie oczekuję, że po jednych zajęciach dziecko zawsze spokojnie nazwie złość, poprosi o przerwę albo znajdzie najlepsze rozwiązanie. Rozwijanie samoregulacji jest procesem.

Najważniejsze jest to, aby dziecko stopniowo zaczynało rozumieć:

„Mogę czuć. Mogę mówić o tym, czego potrzebuję. Mogę szukać bezpiecznego sposobu. Nie muszę zostawać z trudnością sam”.

Właśnie taki cel przyświeca całorocznej innowacji „Emocje mają głos” – stworzenie dzieciom przestrzeni, w której ich emocje są zauważane, traktowane poważnie i otaczane mądrym wsparciem.

"Emocje mają głos" - 45 zł https://buycoffee.to/darmowepomoceedukacyjne